Preventieve conservering van schilderijen en collecties


	Onderhoud en behoud van schilderijen meer Methode verbeterde inlijsting Openen Inlijstingen algemeen Openen Uitleg verflaag problemen Openen 6785 op conditie geïnventariseerde schilderijen ... meer SNEL INFORMATIE klik hier

Preventieve conservering

Preventieve conservering is het verbeteren van de bewaaromstandigheden van kunstvoorwerpen om te voorkomen dat een restauratie noodzakelijk wordt.
De bewaaromstandigheden, ook wel omgevingsfactoren genoemd, zijn alle elementen die een kunstvoorwerp of een collectie omringen. Deze elementen dienen geen slechte invloed op een kunstvoorwerp of collectie uit te oefenen.
Onderschat de gevolgen van slechte invloed niet. Een groot deel van de beschadigingen die op onze website getoond worden zijn daar het resultaat van.
Er is veel onderzoek gedaan naar de ideale bewaaromstandigheden. Het is een wetenschap in ontwikkeling, nieuwe apparatuur en materialen worden ontwikkeld en komen op de markt, de materialenkennis van kunstvoorwerpen verruimd en de praktijk-ervaringen met situaties worden gedeeld. De kennis over bewaaromstandigheden verandert daardoor jaarlijks.

Natuurlijke veroudering van objecten kun je niet stoppen maar wel vertragen.

De praktijk:

Door onze ervaring met veel instellingen en particuliere collecties in depots en tentoonstellingsruimten weten wij dat de ideale omstandigheden nauwelijks haalbaar zijn. Toch is het vaak mogelijk, door het bekijken van de situatie en aan de hand van metingen, verbeteringen aan te brengen.

Op het gebied van de preventieve conservering kunnen wij advies geven voor wat betreft: klimaatapparatuur, licht, het voorkomen van biologische aantasting, het uitvoeren van (licht en klimaat) metingen, het regeneren en ijken van klimaatmeetapparatuur en behandelen schilderijen door ze verbeterd in te lijsten.


lichtmeting		ijken van thermohygrografen		verbeterd inlijsten

Een opsomming met voorbeelden van aantasting van schilderijen door bewaaromstandigheden:

Vochtinvloeden:

schilfering - crepering - opstaande verf - craquelé en cupping - schade door verkeerd ingestelde klimaatapparatuur en/of klimaatmeetapparatuur - ontstaan van schimmels - oxidatie - schade door krimpen, uitzetten en kromtrekken (barsten) van hygroscopische materialen - blauwe waas


schilfering	crepering (bluswater)	cupping


blauwe waas	schilfering door koperoxidatie	kromgetrokken paneel

Uitleg van problemen aan de gronderings-,verf- en vernislagen hoofdzakelijk veroorzaakt door vochtinvloeden

Lichtinvloeden:

verkleuring - verbleken


verkleuring blauw pigment		verkleuring groen pigment		verkleuring van katoen

Temperatuur invloeden:

schroeien van de verf ( b.v. door schilderijlampje) - schade door te lage relatieve luchtvochtigheid veroorzaakt door te hoge temperatuur CV - schade door brandende kaarsen in de omgeving

Slechte inlijsting:

breken van het ophangsysteem - lijstrandbeschadigingen - moeten door vuil tussen raam en doek - schimmelgroei en aantasting door vuil - het barsten van en paneel door te strakke inlijsting Voorbeelden van beschadigingen door slechte inlijsting

Stof en vuil:

daardoor schimmel en oxidatie (stof trekt vocht aan) - aantasting door roet van kaarsen en nicotine-aanslag - vuilspatten als kaarsvet, wijnspatten, muurverfspatten, vernevelt plantenspuitwater met plantenvoeding - moeten door vuil tussen raam en doek


donkere vlekken, schade door gebruik van plantenspuit		roetaanslag door open haard (wattenstokje met afgenomen roet)

Dieren:

insectenfecaliën - houtwormgaten(bros) - zilvervisjesvraat - vogelpoep


spinnen fecaliën		houtwormvraat vanuit het spie- raam door het doek		zilvervisjesvraat

Schimmels:

aantasting op achter- en voorzijde schilderij - aantasting door "het weer"


schimmels op achterzijde doek en spieraam		schimmelgroei uit vervuilde houtwormgaten		myceliumgroei op achterzijde lijst

Materiaal-invloed:

aantasting door zuren uit hout (b.v. eik en spaanplaat) of karton - aantasting door weekmakers uit plastic - aantasting door oxiderend materiaal

geoxideerde schilderij beugel
klik voor groter formaat

aantasting door roest

Inrichting:

schade door te krappe ruimte - aantasting door kasten en rekken van "zure" of oxiderende materialen - vocht en waterschade door lekkage leidingen

aantasting schilderij door vuil water
klik voor groter formaat

lekkage van een boiler,
aantasting en vervuiling door
rondspuitend water en opgelost
gips van gipsplaten

Buitenschil gebouw:

tocht - grote vocht en temperatuurswisselingen - slechte isolatie, waardoor veel extra verwarmen (plaatselijke warmte en te droog klimaat) - aantasting door lekkage van dak of overstromende dakgoten - binnendringen van stof en insecten

ernstige schimmelgroei achterzijde schilderij
klik voor groter formaat

schimmel door lekwater van
beschadigd dak.

Mensen:

moeten door dennenaalden tussen raam en doek - deformatie door (tekst)plakkers achter op het schilderdoek - moeten door met krijt aangebrachte (veilinghuis)nummers - vandalisme - mechanische beschadigingen door slechte berging of vervoer - beschadigingen door het reinigen van objecten of in de nabijheid van objecten - schilfering en crepering door nat afnemen schilderij - schade door het oppervlaktevuil verwijderen met halve aardappels, broodkruim of stofdoek - slechte restauraties


insmelten van noppenfolie in vernis		slechte berging		deformatie door plakkers


krijtnummers door veiling- huizen (achterzijde)		moet door krijtnummers (voorzijde)		verfverlies door dweilen van een vloer


gebarsten en opstaande verf door inslaan spieën		idem (achterzijde): kapotte spieën		transport schade

Veiligheid & beveiliging:

brand - diefstal - vandalisme


brandschade aan vernis- en verflaag		vandalisme (viltstift bril)		door het vallen van een defecte ladder

Alle hierboven genoemde voorbeelden zijn de meest voorkomende van de door ons vastgestelde schades, ongetwijfeld zullen er nog meer zijn.
Omgaan met objecten (b.v. transport, berging, exposeren) kan veel schade veroorzaken, niets doen echter ook. Naast het conserveren en restaureren van kunstvoorwerpen is het voor het behoud en beheer van deze voorwerpen van evengroot belang dat de omgevingsfactoren geen slechte invloed kunnen uitoefenen waardoor conservering en restauratie na verloop van tijd opnieuw noodzakelijk wordt.

Algemene adviezen over het behoud en beheer van kunstvoorwerpen kunt u vinden in het op de pagina onderhoud en behoud van schilderijen.